winlas

Kauçuk Terminolojisi

A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


A


Akım : Pişmemiş kauçuğun veya ısıtılmış plastiğin kalıp ve çalışan sistem içinde kalıplama süreci boyunca hareket etme yeteneği

Akışkan : sıvı yada gaz

Akma/Sızma : Gerilim altında iken kauçuğun ilerleyen gevşemesi.Bu gevşeme sonuç olarak kalıcı deformasyona neden olur.

Alev Dayanımı : Standart koşullar altında yanmaya dayanmayan materyalin yanma dayanımı.

Anilin Noktası : Eşit hacimdeki saf anilin ile yağın birbiri içinde tamamen çözüldüğü en düşük sıcaklık o yağın analin noktasıdır.

Anlık Deformasyon : Deformasyona neden olan yüklemenin çekilmesinden hemen sonra ölçülerek bulunan deformasyon.

Antioksidant : Oksitlenmeyi geciktirici yada önleyici organik madde.

Antiozonant : Elastomer dinamik veya statik olarak ozon tesiri altında kaldığında , ozonun etkilerinden görünen çatlamaları önleyen veya engelleyen madde.

Aromatik Hidrokarbon çözücüler : Ana benzen yapısına sahip olan çözücüler.

Aromatik olmayan : Petrol tipi yağ gibi düz zincirli organik yapılar.

Asit Direnci/Asit Dayanımı : Asitlerin etkilerine direnme.

Aşınma : Sürtme, kazıma veya aşındırma gibi mekanik hareketlerle bir yüzeyi aşındırma/yıpratma.

Aşınma Direnci : Kauçuk karışımının mekanik aşınmaya karşı dayanma kabiliyeti.

Atmosferik Çatlama : Kauçuğun yüzeyinde oluşan çatlamalar.

Atmosferik Dayanım : Oksijen, ozon, atmosferik kirlilik, sıcaklık dalgalanmaları ve ultraviole ışınlar gibi asmosferik şartlara dayanma kabiliyeti.

Ayna Yüzey : Parlayan, cilalanmış yüzey.

Az Pişme : Optimumdan daha az pişme derecesidir. Yapışkanlık, pişme hızındaki yavaşlık ve fiziksel özelliklerdeki düşüklük bunun göstergesi olarak açıklanabilir.



B


Bağıl Nem : Sabit sıcaklıkta havada bulunan su buharı miktarının oranıdır.

Banburi : Elastomer ile birlikte karışımda kullanılan dolgu maddelerini karışmak için kullanılan dahili karıştırıcının kendine özgü bir çeşidi.

Basınç : Orijinal kesitin her birimne uygulanan baskı/kuvvet.

Basınçlı Kalıplama : Kauçuk karışımının önyükleme yapıldığı kalıp modeli. Karışım normalde kalıp oyuğuna yerleştirilir ve şekil alması için kalıbın kapanmasıyla sıkıştırılır.

Boşluk : Malzemenin/karışımın bulunmaması veya istenen yerde olmaması.

Buhar : Atmosferik koşullar altında sıvı halinde bulunan sıvının gaz halidir.

Buhar Basıncı : Kapalı bir kapta, belli bir sıcaklıktaki sıvı veya katı ile uygulanabilen maksimum basınç.

Buharlaşma : Sabit haldeki sıvının buhar haline direkt dönüşmesi.

Burulma / Torsiyon Mukavemeti : Kauçuğun burulmaya/bükülmeye karşı dayanabilme/direnme yeteneği.

Bükme : Milin dönme kuvveti.

Bütil : izopren ve iso-butilen den oluşan ikili polimer .



C


Conta : Sıvı, akışkan ve gazın geçişini önlemek için kullanılan bir elastik eleman.



Ç


Çapraz Bağlama Kimyasalları :Termoset kauçuk ürün formuna getirebilmek için polimer zincirlerini birbirine bağlayan kimyasalllar.

Çatlama : Genellikle aşırı gerginlikten dolayı yüzeydeki keskin kırık yada yarık.

Çekme : 1) Kalıp boşluğu ile bu kalıp boşluğunda üretilen ürün ebatları arasındaki orandır. 2) Havayla kurutma sonucu ortaya çıkan, çözülebilir akışkanların atılmasının neden olduğu conta hacminin azalması.

Çekme Dayanımı : Bir birim alanındaki kauçuk numunesinin kopmasına neden olan kuvvet .



D


Dinamik Conta : İzafi hareket halinde olan parçalarda sızdırmayı önleyen conta.

Dinamik/Hareketli : Elastomerik parçanın hareketli bir ortamda veya temasta olduğu hareketli parça ile beraber uygulanması.

Doğal Kauçuk : Bitkisel kaynaklardan sağlanan ham veya arıtılmamış kauçuk

Doğrusal genişleme : Herhangibir doğrusal yönde veya tüm doğrusal boyutlarda ortalama genişleme.

Durometre : (A)Kauçuğun sertliğini ölçen bir araçtır; Kauçuk yüzeyindeki bir çentik noktasına nüfüz etme direncini ölçer;(B) Kauçuk sertliğinin sayısal verisidir.

Düşük sıcaklık elastikiyeti : Kauçuk ürününün çatlamadan eğilip,bükülme ve esneme yeteneği

E


Ek/Dolgu : Genellikle Kauçuk veya plastiğe kimyasal veya fiziksel olarak yapıştırılan metal veya plastik tamamlayıcı parçalar.

Ekstrüzyon/Kalıptan basma : Kauçuk karışımının bir kalıptan basınç altında akması veya şekil değiştirmesi.

Ekstrüzyon/Kalıptan basma : Kauçuk karışımının bir kalıptan basınç altında akması veya şekil değiştirmesi.

Elastomer : Büyük yada küçük şekil değişimlerinden sonra kendi orijinal şekillerine dönebilen elastik özelliklerdeki doğal yada sentetik malzemeler.

En; Genişlik : Kalınlık veya fitil kesiti veya kalınlığı.

Enjeksiyon kalıplama : Isıtılmış plastik veya kauçuğun kalıp oyuğunda akışkan halde iken basınçla uygulanan kalıplama yöntemi.

Emme : Bir maddenin (sıvı,gaz veya buhar) diğer bir maddenin içine karışmasıyla oluşan fiziksel işleyiş.

Epdm : Etilen-Propilen-Dien üçlü polimeri;Mükemmel ozon dayanımı ile bilinir.

Esnek Çatlama : Tekrarlanmış bükme veya esneme sonrası ortaya çıkan yüzey çatlaması.

Esneklik : Elastomerin , orijinal boyutunu ve şeklini değiştiren özellikler ortadan kaldırıldıktan sonra eski haline dönme yeteneğidir. Genellikle ortadan kaldırılan gücün kullanılan sıkıştırma gücüne oranı olarak açıklanır.

Esneklik Ölçüsü : Genellikle düşmüş ve sıçramış kütlenin dikey dönüşünün yüzdesi olarak esnekliğin/yaylanmanın ölçümü.

Esneklik Katsayısı : Statik gerilimden farklı olarak deformasyona direnme ölçeklerinden bir tanesi.

Esneme dayanımı : Kauçuk parçanın hareketli bükülme basıncına dayanma yeteneği.



F


Fazla Sertleşme/Pişme : İstenen bazı özelliklerin bozulmasına yol açan optimum pişme derecesinden daha fazla pişirme.

Flok : Lifli dolgu maddeleri bazen kauçuk karışımı içinde kullanılır.



G


Gaz Atma : Kauçuğun veya karışım içersindeki diğer malzemelerin içersinde bulunan gazın kontrollü bir şekilde dışarıya atılması.

Gaz Çıkarma : Buhar veya gaz halindeki uçucu bileşenlerin karışımın bulunduğu boşluk içersinde anında salıverilmesidir.

Gaz geçirgenliği: Bir maddenin basınç altında gaz geçirme derecesi.

Gerçek Boyut : Toleranslarınında içinde olduğu bir ürünün gerçek, güncel boyutları.

Gerilme Gevşemesi : Sabit zaman ve sabit bir gerilmedeki baskı azalması. (Viskoelastik tepki)

Gerinim : Güçten/sıkıştırmadan kaynaklı sapma.

Gözenek;Hücre : Kısmi olarak duvarlarla çevrilmiş küçük tek oyuk.

Gözeneklilik : Delikli/gözenekli oluş hali veya kalitesi.

GRS : Bakınız SBR

Güneş Çatlamaları : Dolaylı veya direkt güneş ışına maruz kalmanın neden olduğu çizikler, çatlaklar veya sıyrıklar.



Ğ


-



H


Hacim Değişimi : Contanın sıvıya batırılması sonucu hacmindeki değişimdir ve orijinal değere orani ile tanımlanır.

Hacim Şişmesi : Akışkanın şişirme hareketinin neden olduğu fiziksel boyutlardaki artış.

Hafıza : Materyalin deformasyon sonrası original şekline dönme eğilimi.

Havada Yaşlandırma Dayanımı : Çevrenin (havanın ) normal etkilerinden dolayı fiziksel özelliklerini kaybetmeye dayanım.

Hava ile Pişirme : Pres veya buharla vulkanizasyondan farklı olarak kauçuk ürünlerin hava içinde vulkanizasyonu.

Havayla Bozunma : Elastik veya plastik malzemelerde atmosferik şartların meydana getirdiği bozulma etkisi.

Hızlandırılmış Ömür Testi : Normal servis koşulları altında bozulma etkilerini kısa zamanda tespit edebilmek için tasarlanmış test şartları.

Hızlandırıcı : Daha düşük sıcaklıkta veya kısa sürede elastomerin vulkanizasyonunu hızlandırmak amacı ile kullanılan madde.

Hızlandırılmış Yaşlandırma : Ozon, sıcaklık, oksijen ve ışığın zararlı etkilerini mümkün olduğunca kısa süre içinde öğrenmek için çeşitli kauçuklar üzerinde uygulanan testler.

Hypalon : Klorla sülfatlanmış polietilen için Dupont ticari adı;Elastomer.



I


Isıl Genleşme : Isı artışının neden olduğu genişleme; doğrusal yada hacimsel olabilir.



İ


İletken Kauçuk : Elektriği geçirebilen kauçuktur. Genellikle statik elektriği iletmek için kullanılan kauçuk ürünlerde uygulanır.

İstatistiksel Proses Kontrolü : Süreçlerin devamlılığını pekiştirmek ve kapasitesini arttırmak için istatistiksel tekniklerin süreler ve çıktıları üzerinde kullanımı.

Izopren-Akrilonitril Kauçuk : 34% civarında ACN içeren düşük plastiklikteki ikili polimer.



J


-



K


Kabarcık : Vulkanize olmuş kauçuk parça yüzeyinde ve kesitinde görülen hava boşlukları.

Kalender : Çelik merdaneler arasında kauçuğu plaka/yaprak haline getirmek için kullanılan makine.

Kalıcı Deformasyon : Basınç yükü kaldırıldıktan sonra kauçuk numunesinin orijinal boyutuna dönüşememesinin ifadesidir.

Kalıp Yağı : Pişmemiş/ham kauçuğun kalıp oyuna girişinden önce kalıp yüzeyine sürülen, pişmiş kalıp parçasının hareketini kolaylaştırmaya yarayan malzeme.

Kanal kapağı/subap : Transfer kalıbının veya enjeksiyon içinde bulunan oyuktaki materyalin akışını sağlayan delikler/ağızlar.

Kaplama : Kauçuk ve alt katman arasında kimyasal yapışma meydana getirmek için kimyasal astarlar veya yapıştırıcılarla oluşturulan uniform tabaka.

Karışım : Kullanılabilir kauçuk ürünü meydana getirebilmek için polimerlerin ve diğer bileşim maddelerinin karışımına atfedilen terim.

Kauçuk : Bakınız Elastomer

Kaydedici : Kalıp içindeki plakaların/tabakaların hatasız eşleştirilmesi

Kesit : Doğru açıyla kesildiğinde contanın iç yapısını gösteren görünüş

Kırılganlık : Deformasyona bağı çatlama eğilimi.

Kimyasal Yapıştırma : Kalıplama öncesinde özel yapıştırıcılar uygulayarak kauçuğu ek parçaya yapıştırma yöntemi.

Kopma/Ayrılma : Bir ürünün herhangi bir bölümünün ayrılması veya devamsızlığı/kesikliği.

Kopma/Koparma : Kayma hareketini başlatmak için kullanılan kuvvettir. Benzer kelime sürtünme ile de açıklanır. Aşırı kopma değeri yapışma dayanımının fazlalığına işarettir.

Kopolimer : iki farklı monomerin bileşimini içeren polimer

Korozyon : Katı maddenin aşınması genellikle metale temas ettiği yerdedir.Asıl aşınma aracı iç yüzeyde tutulmuş sıvıdır/akışkandır

Kusma : Üretimi tamamlanmış ürünlerin yüzeyinde bazen üretim ve depolama sonrası görünen sıvı ve solid yumuşatıcıların yüzeyde neden olduğu toza veya süte benzer tortu görüntüsü. Dış kaynaklı toz ile karıştırılmamalıdır.

Kuvvetlendirici Kimyasal : Sıkıştırma,kopma ve diğer gerilim özelliklerini geliştirmek için elastomer içinde karıştırılmış kimyasal malzeme.



L


-



M


Maksimum uzama : Bir materyalin kopmadan önce ne kadar uzayacağının ölçümüdür ve orijinal uzunluğuna oran ile tanımlanır.

Mekanik Yapıştırma : Ek izdüşümleri, baskılar ve delik/çukurların kullanımı ile kauçuğu ek parçalara fiziksel yapıştırma metodu.

Modülüs (Gerilim) : Belirli uzamadaki çekme gerilimi ( Elastomerler için uzama herzaman 100%dür.)

Mooney Viskozitesi : Kesme Diskli Viskozimetre ile vulkanize edilmiş veya edilmemiş karışımın plastiklik ve akışkanlık değeri.



N


Neopren : Kömür,tuz ve kireçtaşından hazırlanan kloropren polimeri.

Nitril : Petrol akışkanlarına dayanımı, mükemmel fiziksel özellikleri ve uygun sıcaklık aralığından dolayı genellikle "O-RİNG"conta yapımında kullanılır.

Nominal Ölçü : Onlu tabanda gerçek değere en yakın kesirli eşdeğer



O


Oksidasyon/Oksitlenme : Karışım üzerindeki oksijenin, yüzey görünümünde veya fiziksel özelliklerindeki değişme ile ortaya çıkan reaksiyonudur.

Oksijen Bombası : Yüksek bir sıcaklığa ısıtılarak oluşan yüksek bir basınçta oksijeni tutabilen bir çemberdir. Hızlandırılmış ömür testinde kullanılır.

Optimum Pişme : Kauçuk parçadan istenen özelliklerin en uygun kombinasyonunu sağlayan pişme hali.

Ozon Dayanımı : Genellikle çatlamaya neden olan güneşin bozucu etkilerine olan dayanma yeteneği.



Ö


Ömür testi : Bir artikelin belirlenmiş tahrip edici koşullara veya kuvvetlere direnç süresini ve miktarını belirlemede kullanılan laboratuar test metodu.

Özgül Ağırlık : Belirli bir sıcaklıkta, bir maddenin ağırlığının aynı hacimdeki suyun ağırlığına oranı.



P


Parti, Yığın : Bir karışım sürecinin üretimi,bir defada alınan miktar

Ph : Bir çözeltinin asit veya alkalin derecesini tanımlar.

Pişme Sıcaklığı : Kauçuğun ürünün vulkanizasyon sıcaklığı.

Pişme Sonrası : Sıcaklık faktörü kaldırıldıktan ve istenen pişim gerçekleştikten sonra vulkanizasyonun devam etmesi.

Plastiklik : Sabit cisim deformasyona maruz bırakıldığında şekli bozulacaktır. Basınç kaldırıldıktan sonra toparlanma yoksa cisim tamamen plastiktir. Eğer toparlanma ani ve eksiksiz ise kütle tamamen elastiktir. İkisi arasında istenen farktır.

Plastometre : Ham veya pişmemiş kauçuk karışımın plastikliliğinin ölçüm aracı.

Polimer : Elastomer ile eş anlamlıdır. Bir veya daha çok monomerin birçok özgün birimlerinin birleşmesiyle şekillenen malzeme.

Polimerizasyon /Polimerleşme : Bir yada daha fazla basit maddenin orijinal yapılarından tamamen farklı özelliklere sahip komleks malzemeye kimyasal yollardan dönüştürülmesi.

Polüretan : Yüksek radyasyon, aşınma ve ozon karakteri ile bilinen organic madde.



R


Raf Ömrü : Depolama esnasında zamanla ortaya çıkan malzeme özelliklerindeki değişim.



S


SBR Stiren-Butadien Kauçuk : Özellikleri tabii kauçuğa benzeyen , butadien ve stiren polimerlerinden oluşan ikili polimerdir.( Butadien, petrolün gaz hali olan bir maddedir;Stiren, Etilen ve Benzen'in tepkime ürünüdür.)

Sentetik Kauçuk : Üretilmiş veya yapay elastomerler.

Sertleşme : Bakınız Vulkanizasyon

Sertlik : Standart sertlik ölçme aleti ile uygulanan bozma kuvvetine karşı olan dirençtir.

Sertlik, Shore A : Shore A skalasında ölçülen kauçuğun Durometer sertlik değeridir. Sayı büyüdükçe malzemenin daha sertleştiği, sayı küçüldükçe malzemenin daha yumuşadığı anlaşılır.

Servis : Karşılanan operasyon koşulları.

Shore A : Bakınız Durometer

Sıcaklık Aralığı : Karışımın fonksiyonlarını yerine getireceği maksimum ve minimum sıcalık limitleri .

Sıcaklık Yaşlandırması : Yüksek sıcaklık sonucu ortaya çıkan fiziksel özelliklerdeki bozulma testi.

Sınama/Tezgah Testi : Gerçekte kullanılması gereken test aletleri olmadan mevcut test ekipmanları ile tahmini olarak tasarlanan test koşulları ile yapılan başlangıç testleri.

Sıvıda Batma : Bir artikelin sıvı içine tamamen kaplanacak şekilde yerleştirilmesi.

Sızdırma : Yumuşatıcıların, vaksların veya benzer malzemelerin ince film tabakaları halinde yüzeyde görünmesi.

Sızdırmaz Conta : Basınç altında sıvıların tutulması veya dışarıya sızdırmaması için kullanılan elastik malzeme. Genelde durağan conta olarak zikredilir.

Sızdımazlık oranı : Akışkanın (gaz yada sıvı) bariyeri geçtiği oran. Sızdırmazlık oranı bariyerden sızmış veya nufüz etmiş toplam miktarı içerir.

Silikon Kauçuk : Çok geniş sıcaklık aralığında özelliklerini devam ettiren bir elastomerdir.

Silindir : İçinde piston,silindir,mengene, rot veya milin bulunduğu sistem akışkanları tarafından kullanılan karışım boşluğu.

Skorç : Kauçuk karışımının Mooney Viskometer test aracı ile ölçülen pişme değeri.

Soğuk Direnci : Servis şartlarında değişme olmadan soğuğun veya düşük sıcaklığın etkilerine dayanama yeteneği.

Soğukta Akım : Basınç altındaki sürekli deformasyon.

Soğukta Esneklilik : Önceden belirlenmiş zaman için önceden belirlenmiş düşük sıcaklığa maruz kalma esnekliği.

Son Kalıpma : Vulkanizasyonda kalıp yüzeyi ile kauçuğun yakın teması tarafından kesintisiz yüzey meydana getirilir.

Son Pişme : Bazı özel elastomerlerin vulkanisyon sürecinde ikinci adım.Parçaların karalılığını sağlar ve vulkanizasyon sürecinden kaynaklanan ürün ayrışmasını elimine eder.

Statik Conta : İzafi harekete sahip parçalar arasında sızdırmazlık yapmak için tasarlanan parçalar.(Bakınız:conta)

Sürtünme : Yüzey temasından kaynaklanan harekete direnç.

Sürtünme (kopma ) : Hareket başlangıcında oluşan sürtünme.



Ş


Şişme/Genişleme : Sıvıya batırmanın neden olduğu parçadaki hacimsel artış.



T


Şişme/Genişleme : Sıvıya batırmanın neden olduğu parçadaki hacimsel artış.

Tanımlama : Conta yüzeyinde tanımlama amaçlı renklendirilmiş benekler veya ince çizgiler.

Termoplastik/ısıl plastik : Tekrar tekrar ısıtıldığında yumuşayabilen ve ısı düşüşünde sertleşebilen plastik.

Termoplastik Kauçuk : Vulkanizasyon gerektirmeyen, ısıtldığında yumuşayan, soğuduğunda sertleşen fakat bu esnada orjinal karakteristiklerinden çok az kaybeden kauçuk.

Termoset : Kimyasal yöntem veya sıcaklık uygulanmasıyla pişirilerek erimeyen ve çözünmeyen hale getirilmiş elastomer veya plastik.

Terpolimer : Kimyasal olarak birleştirilmiş üç farklı monomer içeren polimer.

Titreşim Sönümleme : Elastomerin titreşim veya sarsılma enerjisini emme yeteneği.

Transfer Kalıplama : Piston ve üst baskı kalıbının arasına yerleştirilen bir hazne içindeki kauçuk karışımının baskı kuvvetiyle kalıp kanallarından geçip kalıbın içini doldurmasıyla yapılan kalıplama metodudur.



U


Uzama : Genellikle maksimum uzama anlamına gelir veya numune koptuğunda orijinal uzunluktaki artışın yüzdesidir.



Ü


-



V


Vakum/Emme : Atmosfer basıncından daha düşük bir gaz ile meydana gelen boşluğa verilen terim.

Viskozite : Sıvıların ve katı plastiklerin ani şekil değişimine karşı direnci, akmaya karşı direnç.

Vulkanizasyon : Isı ve basınç kullanımı sonucunda kauçuk ve benzeri malzemelerin elastikiyetini ve dayanılıklığını arttırma işlemi.

Vulkanizasyon Kimyasalları : Elastomerin vulkanize olmasını sağlayan malzemeler.



Y


Yağ Dayanımı : Çeşitli yağların bozucu ve sişme etkilerine kauçuğun karşı koyma yeteneği.

Yağ genişlemesi : Kauçuk parçanın yağ veya diğer akışkanları emmesinden doğan hacimsel değişimi.

Yakıt (Aromatik) : Kauçuğun çok az şişmesine neden olan benzen veya aromatik hidrokarbonlar içeren yağ.

Yalıtkanlık özellikleri : Elektriksel gerilmelerden dolayı delinmeye karşı bir materyalin direnç kabiliyeti. Bu özellik herbir mil kalınlığına uygulanan volt ile tanımlanır.

Yanma : Ham karışımın proses esnasında optimum değerlerden farklı oranda pişmesi.

Yapışma : Yapışmak veya birbirine yapıştırmak

Yapışım : Kauçuğun herhangi bir temas yüzeyine yapışma veya yapıştırma eğilimi.

Yapıştırma :a) Mekanik-fiziksel yöntemlerle , örneğin bir delik, kilit, zarf metodu gibi, iki malzemenin birbirine bağlanması. b) Önceden vulkanize edilmiş bir elastomerin başka bir nesneye uygun yapıştırıcılar kullanarak herhangi bir ısıtma işlemi yapmaksızın yapıştırılması . c) Bir elastomerin sıcaklık ve basınç uygulayarak başka bir yüzeye vulkanize edilerek yapıştırılması.

Yaşlanma : Geçen zamanla fiziksel özelliklerin değişikliğe uğraması.

Yırtılma Dayanımı/Direnci : Kesilmiş numuneye gerilim uygulandığında sıyrık veya kesiğin oluşmasına karşı direnç.

Yırtılma Mukavemeti : Belirli yapıdaki numunenin kopması için gereken kuvvet.

Yuvarlak Conta : Sıkıştırma ve baskıyla sızdırmazlık meydana getiren yuvarlak kesitli elastik parça.

Yayılma/Difuzyon : Kendine has moleküllerinin birbirine geçme hareketinden dolayı iki veya daha fazla maddenin karışımı. Gazlar solidlerden daha fazla yayılırlar.

Yumuşatıcı / Plastifiyan : Düşük sıcaklık özelliklerini geliştirmek, sertliği azaltmak ve prosesi kolaylaştırmak için elastomere eklenen ağır akışkan madde.

Yuvarlaklık/Küresellik : Kalıplanmış bir kürenin, mükemmel bir küreye göre tolerans ölçüsü; ayrıca yuvarlaklık olarak tanımlanır.

Yüzey Pürüsüzlüğü : Kullanım için kabul edilebilir yüzey pürüzsüzlük derecesi.Yüzey pürüzsüzlüğü sayı olarak ortalamalandırılır.Birim genellikle mikrometre veya mikroinç'tir.



Z


-